GİB e-Fatura, e-Arşiv ve UBL-TR Paketlerinde Güncelleme

14 Eylül 2026’da Neler Değişti?

 

Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), 27 Temmuz 2026 tarihinde e-Fatura Paketi, e-Arşiv Fatura Paketi ve UBL-TR Kod Listeleri Kılavuzu için güncellemeler yayımladı. GİB’in resmi duyurusuna göre güncellemeler 14 Eylül 2026 itibarıyla devreye alındı. 24 Ağustos 2026 tarihli ek duyuruda ise 27 Temmuz’da yayımlanan e-Fatura paketindeki bazı eksikliklerin giderildiği belirtildi.

Güncelleme yalnızca yeni bir istisna kodunun eklenmesinden ibaret değil. Şematron kontrolleri, plaka ve sevkiyat numarası doğrulamaları, enerji faturalarındaki zorunlu alanlar, yatırım teşvik istisna kodları ve kamu senaryosundaki iade faturaları bakımından da teknik değişiklikler içeriyor.

 

Öne çıkan 3 değişiklik

 

Başlık	Güncellemenin içeriği	İşletmeler açısından anlamı
Kısmi istisna kodu 233	UBL-TR kısmi istisna kodları listesine 233 – 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu Kapsamında Taşınmazların Kamulaştırmayı Yapan Devlet ve Kamu Tüzel Kişilerine Devri kodu eklendi.	Bu kapsamdaki işlemlerde kullanılan yazılım ve entegrasyonlarda kodun tanımlı olması gerekiyor.
IDIS ve IDISIRSALIYE sevkiyat numarası	Sevkiyat numarasının yalnızca SE- ile değil, ES- ile de başlayabilmesine izin verildi.	İrsaliye ve ilgili belge üretim kuralları yeni formata göre güncellenmeli.
KAMU senaryosunda iade faturası	IADE fatura tipinin kullanılabildiği profillere KAMU senaryosu eklendi.	Kamu senaryosunda iade faturası düzenlenebilmesi mümkün hale geldi.

Teknik kapsamın ayrıntıları

1. Kısmi istisna listesine 233 kodu eklendi

UBL-TR Kod Listeleri Kılavuzu’nun güncellenen sürümünde kısmi istisna kodları arasına 233 numaralı kod eklendi. Kod, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu kapsamında taşınmazların kamulaştırmayı yapan devlet veya kamu tüzel kişilerine devrini ifade ediyor.

Bu kapsama giren bir işlem düzenlenmiyorsa işletmelerin günlük fatura süreçlerinde ayrıca bir değişiklik yapması gerekmeyebilir. Buna karşılık, ilgili işlemleri yapan mükelleflerin kodu kullandıkları yazılımda tanımlaması ve belge doğrulama senaryolarını test etmesi önem taşıyor.

2. İrsaliyelerde sevkiyat numarası ve plaka kontrolleri genişletildi

IDIS ve IDISIRSALIYE senaryolarında sevkiyat numarası için daha önce kullanılan SE-0000000 formatına ek olarak ES-0000000 formatı da kabul ediliyor. Bu nedenle entegrasyonlarda yalnızca SE- başlangıcını arayan sabit kontrollerin gözden geçirilmesi gerekiyor.

Güncelleme kapsamında irsaliyelerde araç plakasına ilişkin kontroller de sıkılaştırıldı. LicensePlateID alanının bulunması, uygun schemeID kullanılması ve plaka değerinin boş bırakılmaması gerekiyor. Türk plakaları için belirlenen format kontrolleri ile yabancı plaka ve dorse türleri için kabul edilen seçenekler birbirinden ayrıştırıldı.

3. KAMU senaryosunda iade faturası düzenlenebilecek

Güncellemenin uygulamada en görünür sonuçlarından biri, KAMU fatura senaryosunda IADE fatura tipinin kullanılabilmesi oldu. Böylece iade faturası senaryosu için izin verilen profiller arasına KAMU da eklendi.

Bu değişiklik, kamu kurumlarıyla gerçekleştirilen ve iade faturası düzenlenmesini gerektiren işlemlerde belge oluşturma sürecini kolaylaştırıyor. Ancak fatura tipi, profil ve diğer zorunlu alanların birlikte kontrol edilmesi gerekiyor; yalnızca kullanıcı arayüzünde “iade” seçeneğinin açılması yeterli olmayabilir.

4. Enerji faturalarında yeni doğrulamalar

SARJ ve SARJANLIK türündeki enerji faturaları için yeni kontroller getirildi. Bu faturaların alıcı bilgilerinde schemeID=”PLAKA” olan geçerli bir plaka bilgisinin bulunması gerekiyor. Ayrıca enerji faturalarında dönem bilgilerinin tarih ve saat alanlarıyla birlikte doğru formatta doldurulması öngörülüyor.

SARJ türündeki faturalar için ESURaporID referansı ve geçerli bir GUID formatı kontrol edilirken, SARJANLIK türündeki faturalarda kalemlere ilişkin seri numarası bilgilerinin de doğrulanması gerekiyor. Bu nedenle enerji sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin hem fatura ekranlarını hem de XML üreten entegrasyonlarını test etmesi gerekir.

5. Yatırım teşvik istisna kodlarında profil ve fatura tipi uyumu

Yatırım teşvik kapsamında kullanılan istisna kodları için ayrı bir kod listesi ve ek uygunluk kontrolleri oluşturuldu. Bu kodların yalnızca YATIRIMTESVIK profili veya desteklenen yatırım teşvik e-Arşiv fatura tipleriyle kullanılması gerekiyor.

Bu kontrol, geçerli bir istisna kodunun yanlış senaryoda kullanılmasını önlemeyi amaçlıyor. Yazılım ekiplerinin kod listelerini güncellemesi kadar, fatura profili ile fatura tipi arasındaki uyumu da doğrulaması gerekiyor.

İşletmeler ve yazılım ekipleri için kontrol listesi

Güncelleme sonrasında aşağıdaki kontrollerin yapılması önerilir:

Kontrol alanı	Yapılması gereken
Paket sürümleri	e-Fatura, e-Arşiv ve UBL-TR paketlerinin güncel sürümleri kullanılmalı.
İstisna kodu	Kamulaştırma kapsamındaki işlemler için 233 kodu tanımlanmalı ve test edilmeli.
Sevkiyat numarası	IDIS/IDISIRSALIYE belgelerinde hem SE- hem ES- formatı desteklenmeli.
Plaka alanları	İrsaliye ve enerji faturalarındaki plaka alanları boşluk, schemeID ve format yönünden kontrol edilmeli.
Kamu iadesi	KAMU profilinde IADE tipiyle belge oluşturma ve doğrulama testi yapılmalı.
Enerji faturaları	SARJ/SARJANLIK belgelerinde dönem, plaka, ESURaporID ve seri numarası zorunlulukları test edilmeli.
Yatırım teşvik	İstisna kodu, profil ve fatura tipi uyumu doğrulanmalı.
Kullanıcı hesapları	Güncellenen UserID, PersonName ve UserRole kuralları kontrol edilmeli.

Sonuç

14 Eylül 2026 itibarıyla yürürlüğe giren GİB güncellemesi, e-belge üretiminde kod listesi uyumunu, plaka ve sevkiyat verilerinin doğruluğunu ve fatura senaryosu–fatura tipi ilişkisini daha belirgin hale getiriyor. Özellikle kamu senaryosunda iade faturası düzenleyenler, enerji faturası oluşturanlar, taşıma irsaliyesi kullananlar ve yatırım teşvik istisna kodlarından yararlananlar için entegrasyon testleri kritik önem taşıyor.

Belge üretiminde hata almamak için yalnızca kullanıcı arayüzlerinin değil, XML şablonlarının, şematron kurallarının, kod listelerinin ve özel entegratör bağlantılarının birlikte güncellenmesi gerekiyor. Güncellemenin teknik ayrıntıları için GİB’in yayımladığı paketler esas alınmalı; uygulama öncesinde test ortamında örnek belgelerle doğrulama yapılmalıdır.